Nieuws

Maken we de goede keuzes voor de omgang met afvalwater?

Gepubliceerd op
25 mei 2016

Door Jan Weijma, LeAF

Het doel van riolering is dat afvalwater veilig wordt afgevoerd. Het doel van de rwzi is zorgen dat afvalwater veilig en zonder milieuschade geloosd kan worden. Dus samengevat; zorgen dat wij en het milieu niet ziek worden van ons eigen afvalwater.

De standaardoplossingen spoeltoilet, vrij verval riolering en rwzi’s, vervullen hun functies al decennia lang. Als je er langer over nadenkt, dan wordt duidelijk dat het afvalwater van bijvoorbeeld huizen en kantoren totaal verschillend van samenstelling is. Toch kunnen riolen het afvalwater uit zowel kantoren en huizen prima afvoeren en het gemengde afvalwater kan op de rwzi worden gezuiverd. Een voetbalstadion levert vooral urine met spoelwater; ook dat kan op het riool. Dus, een robuust en bewezen systeem. Niks aan de hand, houden zo. En bovendien, veranderen is best lastig, nietwaar?  

Er kon ook niks veranderd worden, simpelweg omdat er geen alternatief was voor riolen en rwzi’s. Je zou kunnen zeggen dat riolen het absolute monopolie hadden op afvalwatertransport en rwzi’s op de behandeling van afvalwater. De bekende manier van transport en verwerking werd hierdoor nooit uitgedaagd, we hoefden nooit een afweging te maken, en er was geen vergelijking mogelijk omdat er geen keus was. Ja, hooguit voor het buitengebied, of daar een IBA moest komen als een drukriool te duur was.

Toch zijn er anno 2016 ontwikkelingen die maken dat sommigen een wat ongemakkelijk gevoel hebben gekregen bij het monopolie van riool en rwzi. Een paar daarvan wil ik noemen.

1)     Infrastructurele knelpunten bij aanleg en vervanging van riool

2)     Waterdoorvoer in riolen

3)     Schaarste van energie en nutriënten

4)     Kosten, bestuursakkoord water

5)     Er zijn inmiddels alternatieven

De vraag die ik vaak hoor, is of de alternatieven beter zijn dan riolen en rwzi. Dit veronderstelt dat het een keuze is tussen het ene of het andere. We zijn zo gewend aan het feit dat er één manier is van omgang met afvalwater dat we ons niet of nauwelijks kunnen voorstellen dat er hybride vormen zijn van conventioneel en innovatief. Ten tweede getuigt de vraag van het niet beseffen dat er heel veel soorten afvalwater door onze riolen stromen. De vraag die veel relevanter en pragmatischer is, is of het oude systeem met vrij verval riool, altijd beter is dan andere vormen. Dus is het slim om op plekken waar veel urine vrijkomt dit op het riool te lozen, terwijl we inmiddels weten dat fosfaaterts eindig is? Is het doelmatig om een uitgestrekt bedrijventerrein uit te rusten met een even uitgestrekt vrij verval riool waar nauwelijks water doorheen zal stromen? Is het zorgvuldig om ziekenhuisafvalwater te blijven lozen op het riool terwijl we anno 2016 weten dat daar hele nare ziekteverwekkers in zitten en ook medicijnresten, die maar voor een deel verwijderd kunnen worden op de rwzi? Zijn de huidige inspanningen in de afvalwaterketen in het buitengebied wel te rechtvaardigen als blijkt dat deze nauwelijks van invloed zijn op de nutriëntenhuishouding in de lokale waterketen? Zou je burgers, die zelf kringlopen willen sluiten, die gelegenheid moeten ontzeggen? 

Het is tijd om de kansen die afvalwater biedt met beide handen aan te grijpen. In plaats van niet ziek kunnen we dan zelfs beter worden van ons afvalwater. Het begin is al gemaakt, zoals www.saniwijzer.nl laat zien.